Zakaz prowadzenia pojazdów za wykroczenie: kiedy, na jak długo

Czym jest zakaz

Zakaz prowadzenia pojazdów jest jednym ze środków karnych wymienionych w art. 28 § 1 KW. Środki karne można orzec, gdy przewiduje je przepis szczególny, a orzeka się je obowiązkowo, gdy przepis tak stanowi (art. 28 § 2 KW).

Zasady wymiaru określa art. 29 KW:

• zakaz wymierza się w miesiącach lub latach, na okres od 6 miesięcy do 3 lat,
• w orzeczeniu określa się rodzaj pojazdu, którego zakaz dotyczy,
• zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia,
• na poczet zakazu zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.

Za które wykroczenia

W Kodeksie wykroczeń zakaz przewidują następujące przepisy:

Zakazy mogą też przewidywać ustawy szczególne, które określają inne wykroczenia.

Zakaz a mandat

W drodze mandatu nie nakłada się grzywny za wykroczenia, za które należałoby orzec środek karny (art. 96 § 2 KPW). Wynikają z tego dwie reguły:

1. Przy wykroczeniach z obowiązkowym zakazem sprawa zawsze trafia do sądu.
2. Przy wykroczeniach z zakazem możliwym funkcjonariusz ocenia, czy zakaz jest potrzebny. Jeżeli tak, kieruje wniosek o ukaranie do sądu zamiast nakładać mandat.

Zakaz można orzec także wyrokiem nakazowym, bez rozprawy (art. 93 § 3 KPW).

Jak długo i jakich pojazdów

Sąd wybiera okres z przedziału 6 miesięcy do 3 lat, biorąc pod uwagę okoliczności, które wpływają na wymiar kary, takie jak stopień zagrożenia, zachowanie sprawcy i wcześniejsze ukarania. W orzeczeniu wskazuje rodzaj pojazdów, na przykład pojazdy mechaniczne albo pojazdy z określonej kategorii. Przy rowerzystach po alkoholu zakaz może dotyczyć tylko pojazdów innych niż mechaniczne.

Zaliczenie zatrzymanego prawa jazdy

Jeżeli prawo jazdy zatrzymano na miejscu zdarzenia, okres jego zatrzymania zalicza się na poczet zakazu (art. 29 § 4 KW). Kierowca, któremu zatrzymano dokument na trzy miesiące przed wyrokiem, przy rocznym zakazie będzie miał do odbycia jeszcze dziewięć miesięcy.

Złamanie zakazu

Prowadzenie pojazdu wbrew orzeczonemu przez sąd zakazowi jest przestępstwem z art. 244 Kodeksu karnego, zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Przepis mówi o zakazie „orzeczonym przez sąd” bez ograniczenia do spraw karnych, więc z jego brzmienia wynika, że obejmuje także zakaz orzeczony w sprawie o wykroczenie.

Najważniejsze w skrócie

Zakaz prowadzenia pojazdów za wykroczenie trwa od 6 miesięcy do 3 lat. Jest obowiązkowy przy jeździe samochodem po alkoholu, jeździe bez uprawnień i nieudzieleniu pomocy ofierze wypadku. Wtedy sprawy nie kończy się mandatem. Złamanie zakazu jest przestępstwem.