Wniosek o ukaranie: kto go składa, co zawiera i co dalej

Kto składa wniosek o ukaranie

Podstawą do wszczęcia postępowania jest wniosek o ukaranie złożony przez oskarżyciela publicznego, a w niektórych przypadkach przez pokrzywdzonego (art. 57 § 1 KPW).

Co musi zawierać wniosek

Każdy wniosek o ukaranie powinien zawierać (art. 57 § 2 KPW):

1. imię, nazwisko i adres obwinionego oraz inne dane potrzebne do ustalenia jego tożsamości,
2. opis zarzucanego czynu z miejscem, czasem, sposobem i okolicznościami,
3. wskazanie dowodów,
4. imię, nazwisko i podpis sporządzającego, a gdy wniosek składa pokrzywdzony, także jego adres.

Wniosek oskarżyciela publicznego zawiera ponadto m.in. kwalifikację prawną czynu, dane o warunkach obwinionego, wysokość szkody i wskazanie sądu (art. 57 § 3 KPW). Oskarżyciel dołącza materiały czynności wyjaśniających (art. 57 § 4 KPW).

Oskarżyciel publiczny może, za zgodą obwinionego przesłuchanego wcześniej w czynnościach wyjaśniających, umieścić we wniosku wniosek o skazanie bez rozprawy na uzgodnioną karę (art. 58 § 1 KPW).

Wniosek składany przez pokrzywdzonego

Pokrzywdzony może sam wnieść wniosek jako oskarżyciel posiłkowy:

• w sprawach o wykroczenia ścigane na jego żądanie, na przykład kradzież na szkodę osoby najbliższej lub zniszczenie cudzej rzeczy (art. 27 § 1 KPW),
• w pozostałych sprawach, jeżeli w ciągu miesiąca od zgłoszenia wykroczenia oskarżycielowi publicznemu nie został powiadomiony o wniesieniu wniosku albo otrzymał zawiadomienie, że wniosku nie będzie (art. 27 § 2 KPW, art. 54 § 2 KPW).

Przykładowa struktura wniosku pokrzywdzonego, oparta na wymogach art. 57 § 2 KPW:

Sąd Rejonowy w [miejscowość], Wydział [karny].

Wnioskodawca (pokrzywdzony): [imię, nazwisko, adres].

Obwiniony: [imię, nazwisko, adres i inne znane dane].

Wniosek o ukaranie. Wnoszę o ukaranie [imię i nazwisko] za to, że w dniu [data] w [miejsce] [opis zachowania].

Dowody: [np. zeznania świadka, zdjęcia, nagranie, dokumenty].

[Data i podpis].

Warto dołączyć kopię zgłoszenia na Policji i pismo Policji o niewniesieniu wniosku albo wskazać datę zgłoszenia. Pokrzywdzony nie musi podawać kwalifikacji prawnej, ale może to zrobić.

Co dzieje się po złożeniu wniosku

Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów formalnych, prezes sądu zwraca go do uzupełnienia w terminie 7 dni (art. 59 § 1 KPW). Gdy wniosek jest poprawny, prezes sądu zarządzeniem wszczyna postępowanie i kieruje sprawę na rozprawę albo na posiedzenie (art. 59 § 2 KPW). Może też odmówić wszczęcia, na przykład gdy czyn się przedawnił. Na odmowę wszczęcia przysługuje zażalenie pokrzywdzonemu i organowi, który złożył wniosek.

Na posiedzeniu sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli okoliczności czynu nie budzą wątpliwości. Od takiego wyroku obwiniony może wnieść sprzeciw w terminie 7 dni (poradnik o sprzeciwie).

Znaczenie dla przedawnienia

Data wszczęcia postępowania ma znaczenie dla przedawnienia. Jeżeli w ciągu roku od czynu wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje dopiero 2 lata po upływie tego roku (art. 45 § 1 KW). Bez wszczęcia sprawa przedawnia się po roku.

Najważniejsze w skrócie

Wniosek o ukaranie wszczyna sprawę o wykroczenie przed sądem rejonowym. Zwykle składa go Policja. Pokrzywdzony może złożyć go sam w sprawach ściganych na jego żądanie oraz wtedy, gdy oskarżyciel publiczny nie działa przez miesiąc od zgłoszenia.